Myśląc o koniach, często wyobrażamy sobie cwałujące po torze konie sportowe lub konie skaczące przez ponad metrowe przeszkody na kolorowym parkurze. Jeździectwo jako sport wyczynowy oczywiście wymaga predyspozycji i nie jest dla wszystkich. Jednak istnieją inne konie, konie do rekreacji lub hipoterapii, które są łagodne i specjalnie układane do pracy głównie w stępie, czyli najwolniejszym ruchu konia. Takie konie mogą dać wiele radości, również osobom, które nigdy nie miały z końmi do czynienia, a przybywanie z nimi ma również aspekt terapeutyczny.
Przebywanie w stajni, czyszczenie konia, głaskanie, spacery na koniu, czy jazda rekreacyjna z elementami hipoterapii jest dobra prawie dla każdego. W szczególności jednak jest to świetna forma wspomagania rozwoju dzieci, ponieważ koń dostarcza różnorakich doświadczeń sensorycznych. Postęp techniczny i cywilizacyjny zafundował nam sytuację, w której obecnie trudno znaleźć dziecko bez problemów z koordynacją wzrokowo-ruchową, postawą, napięciem mięśniowym, przykurczami lub prawidłowym rozwojem emocjonalnym. Wiele dzieci, pozornie zdrowych, jest kierowanych na zajęcia integracji sensorycznej, żeby wesprzeć ich rozwój. Dobre efekty daje również hipoterapia, która jest postrzegana przez dzieci jako zabawa i odbywa się na świeżym powietrzu.

Hipoterapia jest formą wieloprofilowej rehabilitacji osób niepełnosprawnych, która swą specyfikę zawdzięcza obecności konia i wykorzystaniu jego wielopłaszczyznowego oddziaływania na pacjenta. Zgodnie z oficjalną definicją hipoterapią nazywamy ukierunkowane działanie terapeutyczne mające służyć poprawie funkcjonowania człowieka w sferze fizycznej, emocjonalnej, poznawczej i/lub społecznej. Spośród właściwości terapeutycznych konia najczęściej wymienia się:

• Koń daje wrażenie chodu ludzkiego – trójwymiarowy ruch grzbietu końskiego u konia idącego stępem przekazywany jest miednicy jeźdźca i jest praktycznie identyczny z ruchami miednicy prawidłowo kroczącego człowieka, dlatego spacer na koniu na oklep pomaga wyeliminować nieprawidłowości w chodzeniu lub wręcz jest wykorzystywany do tzw. torowania neuronalnego prawidłowego chodu.
• Koń zmniejsza spastyczność mięśni – temperatura konia jest wyższa niż człowieka, więc mięśnie się rozgrzewają, a przez rytmiczne kołysanie i przeciwstawnym skrętom biodra-barki oraz ułożeniu kończyn dolnych w trójzgięciu i odwiedzeniu następuje regulacja napięcia mięśniowego.
• Koń przywraca zaburzoną symetrię mięśni tułowia – łagodne, rytmiczne, równomierne kołysanie w stępie, na przemian napina i rozluźnia mięsnie posturalne prawej i lewej strony ciała. Mięśnie napięte i przykurczone ulegają rozciągnięciu, a słabsze i wiotkie wzmocnieniu.
• Koń koryguje postawę ciała – wzmocnieniu ulegają mięśnie grzbietu, brzucha i obręczy biodrowej, co jest niezbędne do prawidłowej postawy ciała.
• Koń zapobiega przykurczom i ograniczeniom ruchomości w stawach – ruch konia w stępie przekazywany jeźdźcowi łagodnie i rytmicznie uruchamia wszystkie mięśnie i stawy, najefektywniej działa na zmniejszenie przykurczu przywodzicieli ud i ograniczenia ruchomości obręczy biodrowej.
• Koń pobudza zmysły – dotyk końskiej sierści, grzywy, mocne zapachy, niespotykane nigdzie indziej odgłosy parskania, rżenia stymulują zmysły, a w ruchu towarzyszą jeźdźcowi ciągłe wytrącenia z równowagi i konieczność jej odnajdywania co też poprawia czucie głębokie (proprioceptywne). Wszystko to rozwija zdolność równoczesnego odbierania bodźców i ich kojarzenia (integracja sensoryczna).
• Koń stanowi źródło bodźców równoważnych – przez zatrzymywanie i ruszanie, zmianę tempa ruchu, kierunku jazdy, ułożenia na koniu – spacer na koniu staje się potężnym generatorem bodźców równoważnych.
• Koń uaktywnia – rytmiczne pobudzające ruchy towarzyszące jeździe konnej wzmagają wydzielanie adrenaliny i endorfin stymulujących układ wegetatywny, ma to wyraźny wpływ na poprawę koncentracji uwagi i dobrego samopoczucia.
• Koń usprawnia pracę organów wewnętrznych – jazda konna ma wpływ na poprawę krążenia, oddychania, pracę jelit.
• Koń mobilizuje i nie nudzi – ta terapia jest traktowana przez pacjentów jako przyjemność i nagroda, a trud usprawniania jest prawie niezauważalny.
• Koń jest bezpieczny emocjonalnie – koń którego się poznaje daje proste i jednoznaczne komunikaty, nie ocenia, jest przyjazny, ciepły, a to otwiera na kontakt z inną istotą, pozwala na odblokowanie emocjonalne np. po traumatycznych przejściach.
• Koń uczy – obcowanie z koniem i jego otoczeniem nie tylko wzbogaca wiedzę, ale uczy samodzielności, odpowiedzialności i współpracy z innymi.
• Koń relaksuje – obcowanie z dużym, imponującym, przyjacielskim zwierzęciem ma wpływ na równowagę emocjonalną, powoduje osłabienie reakcji nerwicowych i wzmacnia poczucie własnej wartości.

(Opracowanie na podstawie materiałów Polskiego Towarzystwa Hipoterapeutycznego www.pthip.org.pl)